ΝΟΜΠΕΛ: Από την απαλλοτρίωση του 1979 στα 8,5 εκατομμύρια ευρώ του 2026
Η πολεοδομική ιστορία των Ο.Τ. 735 και 736, η μακροχρόνια αντιδικία του Δήμου με την πλευρά Μάρκου, η δικαστική απόφαση του 1999, ο αποχαρακτηρισμός του 2003 και η επιστροφή του ακινήτου στη δημοτική ιδιοκτησία το 2015. Μια ιστορία που διατρέχει πέντε δημαρχίες και σχεδόν μισό αιώνα.
Η πρόσφατη εξασφάλιση χρηματοδότησης περίπου 7 εκατομμυρίων ευρώ για την αποπεράτωση του κτηρίου «Νόμπελ» αποτελεί σημαντική εξέλιξη για το Χαλάνδρι. Ένα ημιτελές κτήριο, που παραμένει αναξιοποίητο επί πολλά χρόνια, μπορεί επιτέλους να μετατραπεί σε έναν μεγάλο στεγασμένο χώρο πολιτισμού.
Η ιστορία του, όμως, δεν ξεκινά το 2015, όταν το αγόρασε ο Δήμος Χαλανδρίου. Ούτε στις αρχές της δεκαετίας του 2000, όταν ο καθηγητής Γιώργος Μάρκου επιχείρησε να δημιουργήσει εκεί ένα μουσείο για την Ελληνική Συλλογή Νόμπελ.
Ξεκινά το 1979, όταν η περιοχή εντάχθηκε στο σχέδιο πόλης και ο χώρος δεσμεύτηκε για κοινωφελείς και κοινόχρηστες χρήσεις.
Και η διαδρομή που ακολούθησε το ακίνητο επί σχεδόν μισό αιώνα παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον.
1979: Ένας χώρος δεσμευμένος για τις ανάγκες της πόλης — Επί δημαρχίας Νίκου Πέρκιζα
Με το Προεδρικό Διάταγμα της 17ης Ιανουαρίου 1979, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 114/Δ/22.2.1979, εντάχθηκε στο σχέδιο πόλης η περιοχή «Μεταμόρφωση – Πευκάκια – Ρουπάκια» του Χαλανδρίου.
Στο πολεοδομικό σχέδιο προβλέφθηκαν, μεταξύ άλλων, τα οικοδομικά τετράγωνα 735 και 736, με δεσμεύσεις για κοινόχρηστη και κοινωφελή χρήση αντίστοιχα.
Ο χώρος στον οποίο επρόκειτο αργότερα να ανεγερθεί το Μουσείο Νόμπελ βρισκόταν, επομένως, υπό απαλλοτριωτική δέσμευση ήδη από την ένταξη της περιοχής στο σχέδιο.
Ο Δήμος είχε προβλέψει τη χρήση του χώρου για δημόσιες ανάγκες, αλλά δεν είχε αποκτήσει την ιδιοκτησία του.
Αυτή η εκκρεμότητα εξελίχθηκε σε μακροχρόνια αντιδικία μεταξύ του Δήμου Χαλανδρίου και της πλευράς Μάρκου, η οποία διεκδικούσε την άρση των πολεοδομικών δεσμεύσεων που βάρυναν την ιδιοκτησία.
Η διαφορά δεν αφορούσε ένα ήδη ανεγερμένο κτήριο ή κάποια πολιτιστική συλλογή. Αφορούσε τη δυνατότητα αξιοποίησης μιας ιδιωτικής έκτασης την οποία το σχέδιο πόλης είχε προορίσει για κοινόχρηστες και κοινωφελείς λειτουργίες.
Επί δύο δεκαετίες, οι προβλεπόμενες απαλλοτριώσεις δεν ολοκληρώθηκαν.
1990–1999: Η αντιδικία και η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας — Επί δημαρχιών Πέρκιζα και Παττακού
Η πολεοδομική ιστορία συνεχίστηκε με τις αποφάσεις 223/1990, επί δημαρχίας Νίκου Πέρκιζα, και 117/1991, επί δημαρχίας Κώστα Παττακού, του Δημοτικού Συμβουλίου Χαλανδρίου.
Οι δύο αποφάσεις μνημονεύονται στη μεταγενέστερη πράξη τροποποίησης του σχεδίου πόλης.
Με την απόφαση 8369/Π-303/4.5.1992 του Νομάρχη Ανατολικής Αττικής, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 473/Δ/26.5.1992, τροποποιήθηκε το ρυμοτομικό σχέδιο της περιοχής. Στο άρθρο 3 της απόφασης αναφέρεται ρητά το Ο.Τ. 735 ως χώρος πρασίνου – άθλησης.
Η πλευρά Μάρκου συνέχισε να διεκδικεί την άρση των δεσμεύσεων.
Το 1999, επί δημαρχίας Κώστα Παττακού, εκδόθηκε η απόφαση 3364/1999 του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία αποτέλεσε το καθοριστικό σημείο της πολυετούς αντιδικίας.
Η δικαστική αυτή εξέλιξη δικαίωσε την αξίωση άρσης της απαλλοτριωτικής δέσμευσης και υποχρέωσε τη Διοίκηση να συμμορφωθεί.
Έτσι, είκοσι χρόνια μετά την ένταξη της περιοχής στο σχέδιο, άνοιξε ο δρόμος για τον αποχαρακτηρισμό των δεσμευμένων χώρων.
Η πολεοδομική μεταβολή ολοκληρώθηκε διοικητικά τέσσερα χρόνια αργότερα, επί διαφορετικής δημοτικής διοίκησης.
2003: Τα δύο οικοδομικά τετράγωνα γίνονται οικοδομήσιμα — Επί δημαρχίας Γρηγόρη Ζαφειρόπουλου
Στις 24 Ιουλίου 2003 εκδόθηκε η απόφαση ΟΙΚ. 33303/826 του Νομάρχη Αθηνών, η οποία δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 860/Δ/11.8.2003.
Η πράξη εκδόθηκε ρητά σε συμμόρφωση με την απόφαση 3364/1999 του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Αφορούσε την ιδιοκτησία της Αναστασίας, χήρας Σταματίου Μάρκου, του Γεωργίου Σταματίου Μάρκου και της Αικατερίνης Σταματίου Μάρκου.
Το αποτέλεσμα ήταν καθοριστικό: οι χώροι που είχαν δεσμευτεί για παιδικό σταθμό και πράσινο – άθληση αποχαρακτηρίστηκαν και μετατράπηκαν σε οικοδομήσιμους.
Η πολεοδομική ιστορία των δύο οικοδομικών τετραγώνων αποτυπώνεται στον ακόλουθο πίνακα.
Οι μεταβολές στα Ο.Τ. 735 και 736
| Χρονολογία | Ο.Τ. 735 | Ο.Τ. 736 | Πολεοδομική εξέλιξη – Δημοτική διοίκηση |
|---|
| 1979 | Κοινόχρηστη χρήση | Κοινωφελής χρήση | Ένταξη στο σχέδιο πόλης, ΦΕΚ 114/Δ/1979. Δημαρχία Νίκου Πέρκιζα |
| 1990 | Υπό πολεοδομική δέσμευση | Υπό πολεοδομική δέσμευση | Απόφαση Δ.Σ. 223/1990. Δημαρχία Νίκου Πέρκιζα |
| 1991–1992 | Χώρος πρασίνου – άθλησης | Κοινωφελής δέσμευση | Απόφαση Δ.Σ. 117/1991 και τροποποίηση σχεδίου, ΦΕΚ 473/Δ/1992. Δημαρχία Κώστα Παττακού |
| 1999 | Υπό απαλλοτριωτική δέσμευση | Υπό απαλλοτριωτική δέσμευση | Απόφαση ΣτΕ 3364/1999, που οδηγεί στην άρση των δεσμεύσεων. Δημαρχία Κώστα Παττακού |
| 2003 | Από χώρο πρασίνου – άθλησης σε οικοδομήσιμο | Από χώρο παιδικού σταθμού σε οικοδομήσιμο | Απόφαση ΟΙΚ. 33303/826, ΦΕΚ 860/Δ/2003. Δημαρχία Γρηγόρη Ζαφειρόπουλου |
| 2005–2006 | — | Ιδιωτική οικοδομική αξιοποίηση | Οικοδομική άδεια 432/2005 και αναθεώρηση 879/2006. Δημαρχία Γρηγόρη Ζαφειρόπουλου |
| 2008 | — | Ημιτελές κτήριο | Διακοπή οικοδομικών εργασιών. Δημαρχία Γρηγόρη Ζαφειρόπουλου |
| 2011–2014 | — | Το κτήριο παραμένει ημιτελές | Δημαρχία Γιώργου Κουράση |
| 2015 | — | Δημοτική ιδιοκτησία | Αγορά του ημιτελούς κτηρίου από τον Δήμο. Δημαρχία Σίμου Ρούσσου |
| 2021 | — | Προβλεπόμενη πολιτιστική υποδομή | Έγκριση περιφερειακής χρηματοδότησης 5,5 εκατ. ευρώ. Δημαρχία Σίμου Ρούσσου |
| 2026 | — | Προβλεπόμενη Στέγη Τεχνών | Νέα χρηματοδότηση περίπου 7 εκατ. ευρώ. Δημαρχία Σίμου Ρούσσου |
Η απόφαση του 2003 συνοδεύεται από τοπογραφικό διάγραμμα, στο οποίο αποτυπώνονται οι δύο διακριτοί χώροι και η μεταβολή τους. Στο ίδιο διάγραμμα αναγράφεται έκταση 4.026,50 τ.μ. για το μεγαλύτερο τμήμα της ιδιοκτησίας που αφορά η πράξη.
Με τον αποχαρακτηρισμό ολοκληρώθηκε μια μακρά πολεοδομική εκκρεμότητα. Ο χώρος που είχε προβλεφθεί για δημόσιες ανάγκες μπορούσε πλέον να αξιοποιηθεί οικοδομικά από τους ιδιοκτήτες του.
Μια χώρα να μας χωρά.
.jpg)
