Σαν σήμερα, στις 19 Οκτωβρίου 1964, παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο θέατρο Ρεξ – Μαρίκα Κοτοπούλη το «Άξιον Εστί» του Μίκη Θεοδωράκη, πάνω στην ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη.
Με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση στο λαϊκό τραγούδι και τον Μάνο Κατράκη στην αφήγηση, το έργο έμελλε να γίνει ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς στην ιστορία του ελληνικού πολιτισμού.
Μόνο που η πρώτη παρουσίασή του δεν έγινε εκεί όπου αρχικά είχε σχεδιαστεί.
Το «Άξιον Εστί» προοριζόταν για το Ηρώδειο. Αλλά οι αρμόδιοι της εποχής δεν ήθελαν τον Μπιθικώτση στον αρχαίο χώρο. Ένας λαϊκός τραγουδιστής, συνδεδεμένος με τα μπουζούκια, δεν θεωρούνταν κατάλληλος για έναν χώρο «υψηλού πολιτισμού».
Ο Μίκης αρνήθηκε να τον αντικαταστήσει. Και τελικά παρουσίασε το έργο στο Ρεξ, αναλαμβάνοντας ο ίδιος το οικονομικό βάρος της παραγωγής.
Η ειρωνεία είναι ότι την ίδια χρονιά το Ηρώδειο είχε φιλοξενήσει τον σπουδαίο Φρανκ Σινάτρα.
Και πολύ καλά έκανε!
Το πρόβλημα δεν ήταν ότι άνοιξε τις πόρτες του στον Σινάτρα. Ήταν ότι τις έκλεισε στον Μπιθικώτση.
Γιατί το «Άξιον Εστί» δεν ήταν απλώς μια μελοποίηση ποιημάτων. Ήταν η συνάντηση της λόγιας δημιουργίας με τη λαϊκή μουσική παράδοση. Και η φωνή του Μπιθικώτση αποτελούσε αναπόσπαστο μέρος αυτής της καλλιτεχνικής σύλληψης.
Βλέπετε, ο Οδυσσέας Ελύτης δεν είχε πάρει ακόμα το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Θα το έπαιρνε δεκαπέντε χρόνια αργότερα, το 1979.
Πού να ξέρουν τότε οι αρμόδιοι ότι το «Άξιον Εστί» ήταν έργο αντάξιο του Ηρωδείου; Δεν είχε προλάβει να τους το πιστοποιήσει η Σουηδική Ακαδημία!
Εξήντα δύο χρόνια αργότερα, η ιστορία αυτή μας θυμίζει κάτι βαθύτερο από μια άστοχη απόφαση κάποιων κρατικών παραγόντων.
Τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε στην Ελλάδα την πολιτική και τον πολιτισμό. Την ευκολία με την οποία κάποιοι, επειδή κατέχουν μια θέση εξουσίας, θεωρούν ότι αποκτούν και το δικαίωμα να αποφασίζουν τι είναι πολιτισμός, ποιος τον εκπροσωπεί και ποιος είναι άξιος να τον υπηρετεί.
Από τότε έχουν αλλάξει ασφαλώς πολλά.
Αν έχει αλλάξει όμως και αυτή η νοοτροπία, δεν είμαστε καθόλου βέβαιοι.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι εκείνο που δεν χώρεσε στο Ηρώδειο το 1964, χώρεσε για πάντα στην ιστορία του ελληνικού πολιτισμού.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου