Πιλοτική επέκταση του ωραρίου έως τις 18:00 σε δύο δημοτικούς παιδικούς σταθμούς. Μια πρόταση για τις εργαζόμενες οικογένειες και μια ευρύτερη δημοτική πολιτική στήριξης της οικογένειας.
Του Άγγελου Νταβία
Οι δημοτικοί παιδικοί σταθμοί του Χαλανδρίου κλείνουν στις 4 το απόγευμα.
Οι δουλειές των γονιών, όμως, δεν τελειώνουν υποχρεωτικά στις 4.
Μια μητέρα που εργάζεται μέχρι τις 5, ένας πατέρας που επιστρέφει από το κέντρο της Αθήνας, ένα ζευγάρι που δεν έχει παππούδες και γιαγιάδες διαθέσιμους να παραλάβουν το παιδί, βρίσκονται καθημερινά μπροστά στο ίδιο πρόβλημα.
Πώς συνδυάζεται η εργασία με την ανατροφή των παιδιών;
Για πολλές οικογένειες, η απάντηση βρίσκεται στην ιδιωτική φροντίδα, στη βοήθεια συγγενών, στην αλλαγή εργασιακού ωραρίου ή σε καθημερινούς αυτοσχεδιασμούς.
Για άλλες, καμία από αυτές τις λύσεις δεν είναι διαθέσιμη.
Κι εδώ ακριβώς αρχίζει ο ρόλος της δημοτικής κοινωνικής πολιτικής.
Από τη διαχείριση των παιδικών σταθμών στον σχεδιασμό των αναγκών
Η συζήτηση για τους δημοτικούς παιδικούς σταθμούς του Χαλανδρίου περιστρέφεται εδώ και εβδομάδες γύρω από τις οργανικές θέσεις, το προσωπικό, τις συμβάσεις και τη μείωση των εγγραφών.
Με αφορμή και όσα ακούστηκαν στη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου της 14ης Οκτωβρίου, προκύπτει ένα ερώτημα που αξίζει να προηγηθεί:
Τι υπηρεσίες χρειάζονται σήμερα οι οικογένειες του Χαλανδρίου και ποιες θα χρειάζονται τα επόμενα χρόνια;
Η απάντηση δεν μπορεί να προκύψει αποκλειστικά από τον αριθμό των παιδιών που φιλοξενούνται σήμερα στις δημοτικές δομές. Ούτε να προεξοφλεί ως ανεπίστρεπτο τον δημογραφικό μαρασμό.
Η ζήτηση για μια υπηρεσία επηρεάζεται και από τον τρόπο με τον οποίο αυτή προσφέρεται: το ωράριο, τη γεωγραφική θέση, τη δυνατότητα μετακίνησης, την ηλικία των παιδιών και την ποιότητα της εξυπηρέτησης.
Είναι χαρακτηριστικό ότι, σύμφωνα με στοιχεία που αναφέρθηκαν στο Δημοτικό Συμβούλιο, οι αρχικές αιτήσεις ξεπερνούσαν τις 500, ενώ τελικά παρέμειναν περίπου 380 παιδιά. Ως σημαντικός παράγοντας των αποχωρήσεων αναφέρθηκαν οι μεγάλες οικονομικές εκπτώσεις που πρόσφεραν ιδιωτικοί παιδικοί σταθμοί.
Ο Δήμος έχει κάθε λόγο να εξετάσει πώς θα κάνει τις δικές του δομές περισσότερο χρήσιμες και ελκυστικές για τις οικογένειες.
Και μια τέτοια δυνατότητα βρίσκεται ήδη στο θεσμικό πλαίσιο.
Παιδικοί σταθμοί έως τις 6 το απόγευμα
Ο Πρότυπος Κανονισμός Λειτουργίας των δημοτικών παιδικών και βρεφονηπιακών σταθμών προβλέπει τη δυνατότητα παράτασης του ωραρίου λειτουργίας τους έως τις 18:00, με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου και τις προβλεπόμενες οργανωτικές προϋποθέσεις.
Το παράδειγμα του Δήμου Καλαμαριάς είναι χαρακτηριστικό. Ήδη από τη σχολική χρονιά 2025–2026 εφαρμόστηκε πιλοτικά διευρυμένο ωράριο έως τις 17:00 σε έναν παιδικό και έναν βρεφικό σταθμό.
Με την ομόφωνη απόφαση 169/2026 του Δημοτικού Συμβουλίου, η λειτουργία αυτή εγκρίθηκε και για το 2026–2027, με στόχο την εξυπηρέτηση των εργαζόμενων οικογενειών και την αξιολόγηση του μέτρου στην πράξη.
Αφού μπορεί να γίνει στην Καλαμαριά, γιατί να μην εξεταστεί και στο Χαλάνδρι;
Μια συγκεκριμένη δυνατότητα για το Χαλάνδρι είναι η πιλοτική επέκταση του ωραρίου έως τις 18:00 σε δύο δημοτικούς παιδικούς σταθμούς.
Ενός που εξυπηρετεί βρέφη και ενός που εξυπηρετεί μεγαλύτερα παιδιά, σε κατάλληλα επιλεγμένες περιοχές του Δήμου.
Με κλιμακωτά ωράρια, κατάλληλη στελέχωση και οργάνωση των βαρδιών, μπορεί να σχεδιαστεί μια υπηρεσία που θα προσφέρει στους εργαζόμενους γονείς δύο επιπλέον ώρες εξυπηρέτησης.
Μια πιλοτική εφαρμογή θα επιτρέψει στον Δήμο να μετρήσει τη συμμετοχή, το κόστος, τις ανάγκες προσωπικού και τα αποτελέσματα, πριν αποφασίσει ενδεχόμενη επέκτασή της σε περισσότερες δομές.
Να ρωτήσουμε και τις οικογένειες που δεν βλέπουμε στους σημερινούς πίνακες
Πόσες οικογένειες δεν επέλεξαν δημοτικό παιδικό σταθμό επειδή το ωράριό του δεν τις εξυπηρετούσε;
Πόσοι γονείς θα επέλεγαν μια δημοτική δομή αν μπορούσαν να παραλάβουν το παιδί τους στις 5 ή στις 6 το απόγευμα;
Πόσες οικογένειες καταφεύγουν σε ιδιωτικές λύσεις επειδή χρειάζονται μεγαλύτερη ευελιξία;
Μια απλή έρευνα μεταξύ των σημερινών γονέων, αλλά και όσων υποβάλουν αιτήσεις κατά την επόμενη περίοδο εγγραφών, θα μπορούσε να δώσει στον Δήμο πολύτιμα στοιχεία.
Αρκεί ακόμη και ένα ερώτημα στην αίτηση εγγραφής:
«Θα σας εξυπηρετούσε η δυνατότητα παραμονής του παιδιού σας σε δημοτικό παιδικό σταθμό έως τις 18:00;»
Η καταγραφή της ζήτησης είναι το πρώτο βήμα για τον σχεδιασμό μιας υπηρεσίας που ανταποκρίνεται στις ανάγκες της πόλης.
Ο Οργανισμός Εσωτερικής Υπηρεσίας πρέπει να κοιτάζει και το αύριο
Κάθε νέα υπηρεσία χρειάζεται ανθρώπους για να λειτουργήσει.
Ο Οργανισμός Εσωτερικής Υπηρεσίας ενός δήμου δεν είναι απλώς μια καταγραφή του προσωπικού που απασχολείται σήμερα. Είναι εργαλείο σχεδιασμού των υπηρεσιών που ο Δήμος επιδιώκει να προσφέρει και στο μέλλον.
Η πρόβλεψη μιας οργανικής θέσης δεν συνεπάγεται αυτομάτως την άμεση πλήρωσή της. Επιτρέπει, όμως, να προγραμματιστούν οι ανάγκες και να οργανωθεί η ανάπτυξη νέων υπηρεσιών.
Η προσχολική αγωγή μπορεί να περιλαμβάνει, πέρα από την παιδαγωγική φροντίδα, ψυχολογική υποστήριξη, παιδιατρική και νοσηλευτική φροντίδα, δυνατότητες μεταφοράς παιδιών και ουσιαστική υποστήριξη των οικογενειών. Ανάγκες που αναδείχθηκαν, έστω και αποσπασματικά, στη χθεσινή συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου.
Το ίδιο ισχύει για την επέκταση του ωραρίου.
Αν θέλουμε περισσότερες και καλύτερες υπηρεσίες για τις οικογένειες, πρέπει να προβλέπουμε και τις αντίστοιχες δυνατότητες στελέχωσης.
Και ποιος θα πληρώνει; Η ευθύνη της Πολιτείας
Υπάρχει, ασφαλώς, και το ζήτημα της χρηματοδότησης.
Η σημερινή λειτουργία των παιδικών σταθμών στηρίζεται σε σημαντικό βαθμό σε ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους. Το ΕΣΠΑ 2021–2027 έχει ορίζοντα επιλεξιμότητας δαπανών έως το τέλος του 2029, ενώ το σημερινό πρόγραμμα χρηματοδότησης θέσεων φιλοξενίας μέσω voucher καλύπτει την περίοδο 2025–2027.
Τι θα συμβεί μετά;
Το ερώτημα αφορά το σύνολο των δήμων της χώρας, επομένως και την ΚΕΔΕ, και αναδεικνύει την ανάγκη σταθερής κρατικής χρηματοδότησης της προσχολικής αγωγής.
Η προσχολική φροντίδα δεν μπορεί να σχεδιάζεται με ημερομηνία λήξης την τελευταία ημέρα ενός ευρωπαϊκού προγράμματος.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση χρειάζεται τη δυνατότητα να προγραμματίζει τις υπηρεσίες της σε βάθος χρόνου, να προβλέπει τις αναγκαίες θέσεις προσωπικού και να αναπτύσσει νέες παροχές προς τις οικογένειες.
Και η Πολιτεία οφείλει να εξασφαλίζει τα αντίστοιχα χρηματοδοτικά εργαλεία.
Ιδιαίτερα όταν η αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος αναγνωρίζεται ως εθνική προτεραιότητα.
Από το δημογραφικό στην καθημερινότητα της οικογένειας
Η συζήτηση για το δημογραφικό πρόβλημα και τον ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης έχει ήδη ανοίξει, με πρακτικές και πρωτοβουλίες άλλων δήμων που παρουσιάστηκαν πρόσφατα και στην ΠΛΑΤΕΙΑ.
Η στήριξη της οικογένειας δεν εξαντλείται στα οικονομικά κίνητρα για τη γέννηση ενός παιδιού.
Συνεχίζεται κάθε μέρα.
Στην πρόσβαση σε βρεφονηπιακό σταθμό. Στη δυνατότητα των γονέων να εργάζονται. Στη φροντίδα και στην ασφάλεια των παιδιών. Στις υπηρεσίες υγείας και ψυχολογικής υποστήριξης. Στη μείωση του χρόνου και του κόστους που απαιτεί η καθημερινή οργάνωση μιας οικογένειας.
Ένας δήμος που θέλει να συμβάλει ουσιαστικά στην αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος χρειάζεται μια συνεκτική πολιτική στήριξης της οικογένειας.
Από τη δημιουργία της μέχρι την ανατροφή των παιδιών.
Και οι δημοτικοί παιδικοί σταθμοί αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία αυτής της πολιτικής.
Μια πολιτική που δεν μετρά μόνο πόσες θέσεις και υπηρεσίες διαθέτει σήμερα ο Δήμος, αλλά σχεδιάζει ποιες θα χρειάζονται οι οικογένειες αύριο.
Γιατί οι παιδικοί σταθμοί κλείνουν στις 4.
Οι ανάγκες των οικογενειών, όμως, δεν τελειώνουν στις 4.
