Με αφορμή την υπόθεση της υπερσυγκέντρωσης της διαχείρισης των ελληνικών παραλιών σε ένα τεράστιο πανελλαδικό κύκλωμα, που φέρεται να «κέρδιζε» δημοπρασίες χρησιμοποιώντας συχνά αχυρανθρώπους, αξίζει να ξανανοίξουμε μια συζήτηση που για ορισμένους από εμάς είναι πολύ παλιά.
Μια συζήτηση για το πόσο λανθασμένη, και ενδεχομένως επικίνδυνη για το δημόσιο συμφέρον, είναι η κυρίαρχη αντίληψη ότι οι πλειοδοτικοί διαγωνισμοί αποτελούν εξ ορισμού εγγύηση διαφάνειας και χρηστής διαχείρισης της δημόσιας περιουσίας, ενώ οι αναθέσεις, ακόμη και όταν γίνονται ύστερα από δημόσια εκδήλωση ενδιαφέροντος και με συγκεκριμένα κριτήρια επιλογής, αποτελούν περίπου συνώνυμο της διαφθοράς.
Ας το δούμε με την απλή λογική όσων σκεπτόμαστε και έχουμε διοικήσει έστω και ένα περίπτερο στη ζωή μας.
Είναι πράγματι καλύτερος μισθωτής εκείνος που προσφέρει τα περισσότερα χρήματα ή εκείνος που μπορεί να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του και να εξασφαλίσει μια βιώσιμη, συνεπή και ΚΥΡΊΩΣ κοινωνικά ωφέλιμη λειτουργία της επιχείρησής του ΠΟΥ ΒΑΣΊΖΕΤΑΙ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ;
Γιατί όταν το μοναδικό ουσιαστικό κριτήριο είναι το ύψος του προσφερόμενου μισθώματος, ο διαγωνισμός μπορεί να καταλήξει να επιβραβεύει όχι τον καλύτερο επιχειρηματία, αλλά εκείνον που υπόσχεται τα περισσότερα, χωρίς να έχει ούτε τη δυνατότητα ούτε, ενδεχομένως, την πρόθεση να τα καταβάλει.
Και όταν πίσω από τον πλειοδότη βρίσκεται ένα οργανωμένο επιχειρηματικό κύκλωμα, που χρησιμοποιεί αναλώσιμους επιχειρηματικά αχυρανθρώπους, η κατάσταση γίνεται ακόμη χειρότερη.
Ο πραγματικός διαχειριστής της δραστηριότητας μπορεί να αποκομίζει τα κέρδη, ενώ ο συμβαλλόμενος με το Δημόσιο, όταν έρθει η ώρα να λογοδοτήσει, να μην έχει τίποτα να χάσει.
Έτσι, μια διαδικασία που υποτίθεται ότι εξασφαλίζει τον ανταγωνισμό μπορεί να μετατραπεί σε μηχανισμό αποκλεισμού των πραγματικών επαγγελματιών και συγκέντρωσης της δημόσιας περιουσίας στα χέρια λίγων.
Και όλα αυτά με τη σφραγίδα ενός απολύτως «διαφανούς» διαγωνισμού!
Η παλιά διαφωνία στο Χαλάνδρι
Αυτή η αντίθεση αντιλήψεων δεν είναι καθόλου καινούργια στο Χαλάνδρι.
Αντιθέτως, βρίσκεται στον πυρήνα μεγάλων πολιτικών συγκρούσεων για τη διαχείριση της δημοτικής περιουσίας, ιδιαίτερα μέσα από τη ΦΛΥΑ, τόσο κατά την περίοδο λειτουργίας της ως Αναπτυξιακής όσο και στη συνέχεια ως Ανώνυμης Εταιρείας.
Ο υπογράφων έχει υποστηρίξει επίμονα, επί πολλά χρόνια, μια διαφορετική αντίληψη για τη διαχείριση και αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ. Και όχι μόνο θεωρητικά. Την εφαρμόσαμε στη λειτουργία της ΦΛΥΑ.
Με διαδικασίες επιλογής που, κατά την άποψή μας, εξασφάλιζαν μεγαλύτερη ουσιαστική διαφάνεια, δημόσια εκδήλωση ενδιαφέροντος, αξιολόγηση με περισσότερα κριτήρια και δυνατότητες κοινωνικού ελέγχου.
Γιατί η διαφάνεια δεν εξαντλείται στο άνοιγμα των οικονομικών προσφορών. Αφορά και το ποιος επιλέγεται, γιατί επιλέγεται, ποιες υποχρεώσεις αναλαμβάνει, πώς λειτουργεί και ποιος ελέγχει τη συνέπειά του απέναντι στην κοινωνία.
Και επειδή ο υπογράφων είναι ο γνωστός «εμμονικός», εξακολουθεί να υπερασπίζεται αυτές τις απόψεις, ακόμη και όταν αυτό συνεπάγεται πολιτικές συγκρούσεις και προσωπικές επιθέσεις.
Γιατί πιστεύει ότι αργά ή γρήγορα η πραγματικότητα δικαιώνει τις απόψεις που στηρίζονται στη γνώση της διοίκησης και όχι στα εύκολα συνθήματα.
ΝΑΙ στην αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας. ΝΑΙ στην εκμίσθωσή της σε ιδιώτες. ΟΧΙ όμως στη μετατροπή του μεγαλύτερου προσφερόμενου ποσού σε μοναδικό κριτήριο του δημόσιου συμφέροντος ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΜΕΤΆΛΛΕΥΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΧΩΡΟΥ.
Η αξιοποίηση της δημοτικής περιουσίας πρέπει να υπηρετεί ένα ευρύτερο πλαίσιο οικονομικών και κοινωνικών στόχων.
Να εξασφαλίζει τη βιωσιμότητα της επιχειρηματικής δραστηριότητας.
Να προσφέρει επαγγελματική διέξοδο σε ανθρώπους που θέλουν να συνδυάζουν την οικονομική τους δραστηριότητα με την προσφορά στην τοπική κοινωνία.
Να δημιουργεί θέσεις εργασίας για τους κατοίκους.
Να εξασφαλίζει προσιτές υπηρεσίες και πραγματικό όφελος για τους πολίτες.
Και να επιτρέπει στην ίδια την τοπική κοινωνία να συμμετέχει, με θεσμικά κατοχυρωμένο τρόπο, τόσο στη διαμόρφωση των κριτηρίων επιλογής όσο και στον έλεγχο της τήρησης των υποχρεώσεων εκείνων που αναλαμβάνουν τη διαχείριση της περιουσίας της.
Αυτό είναι ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ.
Όχι η αντικατάσταση των κανόνων από προσωπικές προτιμήσεις, αλλά η θέσπιση ουσιαστικών, δημόσιων και ελέγξιμων κριτηρίων, πέρα από το ποιος θα γράψει το μεγαλύτερο νούμερο σε μια προσφορά.
Και βεβαίως, όπου η νομοθεσία επιβάλλει συγκεκριμένη διαγωνιστική διαδικασία, η συζήτηση αφορά και την ανάγκη αλλαγής αυτού του θεσμικού πλαισίου.
Και τελικά, τι εισέπραξε η ΦΛΥΑ από τους "διαφανείς διαγωνισμούς";
Μετά τις μεγαλοστομίες περί διαφάνειας και τις κατηγορίες της διοίκησης Ρούσσου σε βάρος των προηγούμενων διοικήσεων της ΦΛΥΑ, ήρθε η ώρα να αξιολογήσουμε όχι τις διακηρύξεις αλλά τα αποτελέσματα.